Sahibinin özelliğini taşıyan; ilim ve edebiyat, müzik, güzel sanatlar ve sinema eserleri olarak sayılan her türlü fikir ve sanat ürünleri eser olarak adlandırılmaktadır. Gerek Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK), gerekse bu kanunun temel dayanağını oluşturan 1886 tarihli Edebiyat ve Sanat Eserlerinin Korunmasına İlişkin Bern Sözleşmesi uyarınca, eserler meydana getirildiği an itibariyle doğal bir korumaya tabidir. Diğer bir değişle; marka, patent, endüstriyel tasarım gibi endüstriyel bir çıkarı değil, bireysel bir çıkarı ele alan bu korumadan faydalanabilmek için, herhangi bir başvuru gerçekleştirilmesi veya bir belge talep edilmesi gerekliliği bulunmamaktadır.
Fakat eserlerin meydana getirildiği zaman konusunda ortaya çıkan uyuşmazlıklar ile ilgili olarak, Fikir ve Sanat Eserlerinin Kayıt ve Tescili Hakkında Yönetmelik’in 7. maddesi uyarınca, zorunlu kayıt tescile tabi olanlar dışındaki eser gruplarındaki eser sahipleri; Türkiye’de Kültür Bakanlığı bünyesinde beyana dayalı bir işlem olan “İsteğe Bağlı Kayıt –Tescil İşlemi” ile eserlerini kayıt altına alabilmektedir. Böylece, eserlerin doğal korumaları ile birlikte zaman yönünden de korunabilmeleri sağlanabilmektedir ve eserin meydana getirildiği tarihi hukuki olarak ispatlayan bir belgeye sahip olunmaktadır.
İsteğe Bağlı Kayıt-Tescil Başvurusunda bulunabilecek kişiler; eser sahipleri, eseri meydana getiren kişiler ya da tüzel kişiler (aralarındaki özel sözleşmeden veya işin mahiyetinden aksi anlaşılmadıkça; memur, hizmetli ve işçilerin işlerini görürken meydana getirdikleri eserler üzerindeki haklar bunları çalıştıran veya tayin edenlerce kullanılır. Tüzel kişilerin uzuvları hakkında da bu kural uygulanmaktadır) ya da mirasçılardır.
İsteğe Bağlı Kayıt-Tescili gerçekleştirilen eser grupları;
Bütün başvuru çeşitleri için ortak olan evraklar ise;
Taahhütnamenin mutlaka eser sahibi tarafından imzalanması gerekmektedir. Eser sahibinin tüzel kişi olması durumunda ise şirket adına imza atmaya yetkili kişi ya da kişiler tarafından imzalanarak ve şirket kaşesi basılarak şirket imza sirküleri eklenmelidir.
Bu evraklara ek olarak Kültür ve Turizm Bakanlığı Telif Hakları ve Sinema Genel Müdürlüğü’nün belirlemiş olduğu formatlarda eser kopyalarının 2 adet olarak teslim edilmesi gerekmektedir.
İsteğe Bağlı Kayıt Tescil İşlem harcı 01.07.2010 tarihinden itibaren 74,31 TL olup, ücret 6 ayda bir memur maaş katsayısı doğrultusunda değişmektedir.
Kültür Bakanlığı tarafından “İsteğe Bağlı Kayıt-Tescil İşlemi” ile elde edilen bu zaman damgasının yanı sıra ayrıca Eczacıbaşı Bilişim tarafından oluşturulmuş olan ve yasal olarak da yetkilendirilmiş elektronik sertifika hizmet sağlayıcısı “Tasdix” programı ile de kalıcı ve yasal geçerliliği olan bir zaman damgası ile koruma sağlanabilmektedir. Eczacıbaşı Bilişim’in E-Güven ile ortak verdiği bir hizmet olan Tasdix, Türkiye’de son kullanıcının hizmetine sunulmuş olan ilk sayısal zaman damgası hizmetidir. Zaman damgasının hukuki mahiyeti 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’nun 3. maddesinin H bendinde “Bir elektronik verinin üretildiği, değiştirildiği, gönderildiği, alındığı ve/veya kaydedildiği zamanın tespit edilmesi amacıyla, elektronik sertifika hizmet sağlayıcısı tarafından elektronik imzayla doğrulanan kaydı” şeklinde açıklanmıştır. Zaman damgası uygulanmış bir doküman, uygulanma anının ve uygulanmasının ardından değiştirilmediğinin yasal merciler de dahil olmak üzere her yerde kanıtlanabilmesini sağlamaktadır. Tasdix programı ile zaman damgası uygulanmış dokumanın bir örneği işlem yapıldıktan sonra TÜBİTAK’a gönderilmekte ve saklanmaktadır.
Kaynak: www.telifhaklari.gov.tr
