Daire içinde R harfi ® İngilizce bir sözcük olan “registered” karşılığı olarak kullanılmaktadır. ® işareti bir markanın tescilli olduğunu belirtir. ® işareti, “Tescilli Marka” olarak sözlüklerde yer almaktadır.
® işaretinin kullanılması, markanın ilgili ülkede tescili tamamlandıktan sonra mümkündür. Henüz tescil edilmemiş markalarda bu işaretin kullanılması genellikle önerilmez.
TM harflerinden oluşan ™ işaret ise, İngilizce sözcükler olan “Trade” ve “Mark” sözcüklerinin karşılığıdır. Bu işaret ürünler için kullanılan markanın Ticaret Markası olduğunu belirtir. ™ işareti, “Ticaret Markası” olarak sözlüklerde yer almaktadır.
SM işareti ise, “Service Mark” yani Hizmet Markası için kullanılmaktadır.
Türkiye’de, söz konusu işaretlerin kullanımına yönelik yasal zorunluluk bulunmamaktadır. 556 sayılı KHK’nin Hükümsüzlük Halleri ile ilgili 42 inci maddesinin “d” bendi; “Marka sahibinin davranışları nedeniyle, marka mal ve hizmetler için yaygın bir ad haline gelmiş ise” hükmünü içermektedir. Bu hükme göre marka sahibi, kullandığı markanın tescilli bir marka olduğunu belirtmez, markanın bir eşya veya hizmetin adı olduğu gibi algılanmasına yol açacak davranışlarda bulunursa, tescilli markanın hükümsüzlüğü için gerekçe oluşabilir.
Tescilli marka olduğunu belirten bir yasal zorunluluk olmamasına rağmen, 556 sayılı KHK nin Madde 61/A maddesinin a) bendinde, “ ……………………………….. marka koruması olan bir eşya veya ambalajı üzerine konulmuş marka koruması olduğunu belirten işareti yetkisi olmadan kaldıranlar ……… ………………………….hakkında ……………” hapis veya para cezası uygulanacağı belirtilmiştir.
© işareti, uluslararası platformda “copyright” karşılığı kullanılan kısa işaret olup, bir eser korumasının varlığını belirtir.
5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nda bu işaretin kullanılması gerektiği hakkında özel bir hüküm yoktur.
Bu işaret, genellikle, “© 2007……… (Ticaret Unvanı)” şeklinde kullanılır.
Örnek: “© 2007 Ankara Patent” .
“Disclaim”, ayırt edici unsur ile birlikte markayı oluşturan unsurlardan tanımlayıcı nitelikli olanların korunmasından vazgeçmek anlamına gelir.
Örneğin: Madrid Protokole göre yapılan bir Uluslararası Marka tescilinde, marka örneği üzerinde bulunan “IMPORTED PREMIUM BEER” sözcükleri için, tescilin yayın metninde “(526): Disclaimer” notu yer almaktadır. Örneği görmek için tıklayınız. 556 sayılı Markaların Korunması Hakkında KHK de “disclaimer” durumu, genel bir kural olarak belirtilmemiştir.
Bölüm 2, Madde 5 de; markanın mal veya ambalajı ile birlikte tescili durumuna ilişkin aşağıda belirtilen, Madrid Protokoldeki uygulamadan farklı, bir hüküm yer almaktadır:
“Marka, mal veya ambalajı ile birlikte tescil ettirilebilir. Bu durumda mal veya ambalajın tescili marka sahibine mal veya ambalaj için inhisari bir hak sağlamaz. (Ek cümle: 5194 - 22.6.2004 / m.12) "İnhisari hak sağlamayan bu tür unsurlar tescil belgesi üzerinde açıkça belirtilir.”
Benzer markaların farklı ya da benzer sınıflarda kullanımı ile ilgili olarak marka sahiplerinin kendi aralarında anlaşması, başka bir ifade ile markanın farklı bir mal veya hizmet için kullanımına izin verilmesi, ancak tanınmış markalar için uygulanmaktadır. Bu iznin yetkili makam olan TPE’ye yazılı beyan olarak bildirilmesi gerekmektedir.
Yasal düzenlemede marka tanımına göre malların ve ambalajlarının dış görünüşleri marka olarak tescil edilebilecek işaretler arasında yer almaktadır. Markanın en önemli unsuru olan ayırt edicilik kriterini taşıdıkları sürece, malların veya ambalajlarının dış görüntüleri üç boyutlu marka olarak tescil edilebilmektedir. Özellikle Madrid Protokolü Uyarınca Türkiye’ de tescilli üç boyutlu marka örnekleri bulunmaktadır. Örneği görmek için tıklayınız.
Öncelikle marka sahibi ile anlaşarak marka devir alınabilir. Bu mümkün almazsa, markanın kullanılmadığı konusunda yetkili mahkemede “Delil Tespiti” yaptırıldıktan sonra, markanın başkalarına devrini önleyecek ihtiyati tedbir talepli, bir hükümsüzlük davası açılabilir. Hükümsüzlük kararı alındıktan sonra markanın tescili için TPE ye başvurulabilir.
Üçüncü kişiler tarafından yapılan bu tür başvurular Resmi Marka Bülteninde yayınlandığında, Türkiye’de tescilli olmayan tanınmış marka sahibi adına, tanınmışlığı belgeleyerek itiraz yapmak suretiyle bu tescilleri engellemek mümkündür.
Tescilsiz markalar, Türk Ticaret Kanunu’nun haksız rekabet hükümlerine göre korunur. Dolayısıyla tescilsiz olarak kullanılan tanınmış bir markanın, aynı eşya veya hizmet için bir başka kişi adına tescil edilmesi durumunda da, 556 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 42 inci maddesinde belirtilen hükümsüzlük halleri söz konusudur ve dava açılması halinde tescil edilen marka mahkemece hükümsüz sayılabilir.
Bir ürünün veya hizmetin cinsi, vasfı, değeri, kaynağı vb. ürünü veya hizmeti tanımlayan, herkesin kullanımına açık, ayırt edici nitelik taşımayan ve genel anlam ifade eden işaretler tanımlayıcı olarak nitelendirilir ve bunlar marka özelliği taşımaz. Örneğin ÖDEME NOKTASI, YAŞLILIK ARAŞTIRMA MERKEZİ, OTOMOBİLLER İÇİN HATCHBACK, STATION WAGON gibi.
Marka bir işletmenin tüm varlıklarını temsil eden ayırt edici bir işarettir. Marka tüketiciye ürünün kaynağını gösterir, kalite simgesi ve reklam aracıdır.
Marka Tescili ile marka sahibine, markayı tek başına kullanma hakkı ve izinsiz kullanılmasını önlemek yetkisi verilir.
Tescilli bir marka başkasına devir edilebilir, miras yolu ile intikal edebilir, kullanma hakkı lisans konusu olabilir, rehin verilebilir veya teminat gösterilebilir.
Tescilsiz olarak kullanılan bir markanın korunması Türk Ticaret Kanununun Haksız Rekabet hükümleri ile mümkündür. Genel hükümlere göre koruma sağlandığı için bir belge söz konusu değildir. Markanın tescili, 556 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında ÜSTÜN ve ÖNCELİKLİ bir koruma sağlar. Tescilli bir marka koruması ile tescilsiz bir marka koruması arasındaki en önemli fark, hak sahipliğinin ispatında kendini göstermektedir. Tescilsiz marka sahibinin, tescilli olan marka sahibi karşısında aksi ispatlanana kadar herhangi bir hakkı bulunmamaktadır. Tescilsiz marka sahibi tescilli marka sahibine karşı haklarını hükümsüzlük davası yoluyla ileri sürmez ve uzun bir süre sessiz kalırsa marka üzerindeki tüm haklarını yitirir. Ayrıca, markanın tescilsiz kullanılması, tescilli marka sahibinin hakkına tecavüz oluşturur.
Tescilli markanın koruma süresi tescil tarihinden itibaren On (10) yıldır. Her yıl için bir ücret ödenmez. Marka tescilinin onuncu yılında markanın yenilenmesi gerekir ve bir yenileme ücreti ödenir. Her on yıllık dönemlerde de, yenileme ücreti ödenerek, yenileme yapılabilir.
Ticaret Unvanı Ticaret Kanunu Hükümlerine göre tescil edilmekte ve korunmaktadır. Dolayısıyla marka olarak tescil edilmesine gerek yoktur. Ticaret Unvanı marka olarak kullanılması ve korumasının da sağlanması istenilirse tescil yaptırılabilir.
Marka sahibi ile marka kullanım hakkı verilen kişi arasında yapılan anlaşmanın koşulları “inhisari olmayan” yani kullanım hakkının üçüncü kişilere verilmesini engellemeyen lisans olarak hazırlandıysa, marka sahibi de söz konusu markayı kendisi de kullanabilir.
Türkiye'nin 01.01.1999 tarihinde Madrid Protokolü'ne üye olmuştur. Bu anlaşmaya göre, tek bir başvuru ile, Avrupa Birliği de dahil, birden fazla üye ülkede veya tüm üye ülkelerde koruma sağlanabilir. Madrid Protokolü uyarınca Uluslararası Marka Tescil işlemleri için yetkili kurum, İsviçre Cenevre'de bulunan, Dünya Fikri Haklar Örgütü'dür. (WIPO - World Intellectual Property Organization). Bazı ülkeler için yapılan başvuruya göre, Uluslararası Marka Tescil Numarasının tahsis edilmesinden sonra, istenildiği taktirde ülke ekleme işlemi ile koruma kapsamı genişletilebilmektedir. Üye ülke listesi için lütfen tıklayınız.
Uluslararası Marka Tescil Başvurusu, tek yetkili ofis (WIPO) tarafından yürütüldüğünden işlemler ve maliyet açısından avantajlıdır. Ayrıca, bu sistem başvuru sırasında ülke seçimi ve mevcut başvuruya daha sonra ülke eklenmesi imkânı sağlamaktadır.
Madrid Protokolü uyarınca yapılacak Uluslararası Marka Başvurusu için Türkiye’de bir marka başvurusu veya tescilinin bulunması şarttır. Ancak Topluluk ve Ulusal marka başvuruları için böyle bir önşart aranmamaktadır.
İşletmelerin kendi markaları ile ulusal ve uluslararası pazarlarda marka imajı oluşturmalarının özendirilmesi amacı KOSGEB ve Dış Ticaret Müsteşarlığının sunduğu destekler mevcuttur. KOSGEB’in sağlamış olduğu destekler için KOSGEB uygulama birimlerine başvuru yapılmaktadır. Dış Ticaret Müsteşarlığının sunduğu destekler ve “Turquality” projesi kapsamı ile ilgili genel bilgi de Dış Ticaret Müsteşarlığına bağlı ihracatçı Birliklerinden temin edilebilmektedir.
