Buluş, konuyu sınırlamamak amacıyla ve genellikle tanımlanmaz. Buluşu, “Teknik alanda belirli bir sorunun çözümüne ilişkin, teknik özelliği olan fikir ürünüdür.” olarak açıklayabiliriz.
buluş kapsamındadır.
Buluşlara patent verilebilmesi için teknik bir özellliğinin olması ön koşuldur. Bir buluşun teknik bir özelliğinin olup olmadığına karar verilebilmesi için, buluşa, bir örnek olarak, aşağıda açıklanan kriterler açısından yaklaşılabilir.
Patent veya Faydalı Model Belgesi, sanayi alanındaki bir buluşun sahibine yetkili resmi kurum tarafından verilen ve bu buluşun belirli bir süre korunmasını sağlayan belgelerdir.
Kısaca “verilmez” denilebilir. Buluş bir iddiadır. Buluşların korunabilmesi için gerekli kriterlerin varlığı patent ofisleri tarafından incelenir.
Evet. Konusu kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı olan buluşlar ve bitki veya hayvan türleri veya önemli ölçüde biyolojik esaslara dayanan bitki veya hayvan yetiştirilmesi usullerine patent verilmez.( 551 KHK /Madde 6)
Cerrahi, tedavi ve teşhis usullerinin herhangi birinde kullanılan terkip ve maddeler ile bunların üretim usullerine patent verilebilir.
Buluş niteliğinde olmadıkları için kapsam dışında olan konularda münhasıran koruma talep edilmesi halinde patent verilmez veya münhasıran koruma talep edilmez ise patent verilir.
İkinci istisna özellikle bilgisayar yazılımlarının patent ile de korunmasını sağlayabilir. Bilgisayar yazılımları da patent verilerek korunamayacak konular arasındadır. Ancak istisnai olarak bilgisayar yazılımlarının donanım/donanımlar ile birlikte kullanılmasına ilişkin yöntemler veya yazılım ile geliştirilen cihazlar patent ile korunabilmektedir. Bu sebeple bilgisayar yazılımlarının yer aldığı buluşların uzmanlar tarafından irdelenmesi ve bu doğrultuda karar verilmesi uygun olacaktır. Ayrıntılı bilgi için bize patent@ankarapatent.com adresinden ulaşabilirsiniz.
Yukarıda listelenen buluşların yanı sıra usuller ve bu usuller sonucunda elde edilen ürünler ile kimyasal maddeler hakkında faydalı model belgesi verilmez. ( KHK 551/Madde 155)
Hayır. Patent başvurusu yapıldıktan sonra, TPE tarafından kayıt edilir. Daha sonra sırasıyla aşağıdakiler yapılır :
Patent başvurusu sonrası talep edilen araştırma raporunun temini, tekrarlanan inceleme talep sayısı ve inceleme rapor(larına) karşı iletilecek görüşe bağlı olarak değişiklik göstermekle birlikte, başvurudan belge alım aşamasına kadar geçecek süreç üç ila dört yıllık bir zamana yayılmaktadır. Başvuru sahibi tarafından incelemesiz patent verilmesinin tercihi halinde belirtilen süre kısalmaktadır.
Patent başvuru sahipleri, tekniğin bilinen durumu hakkında araştırma raporunun TPE tarafından iletilmesi sonrasında bildirim tarihi itibari ile üç aylık süre içerisinde sistem tercihinde (incelemeli veya incelemesiz) bulunmak zorundadır. Anılan araştırma raporunun değerlendirilmesi sonrasında, başvuru sahibinin incelemeli sistem tercihetmesi halinde TPE’ye inceleme raporunun düzenlenmesi için talep yapılması gerekmektedir. Sürecin olumlu devam etmesi halinde başvuru sahibi incelemeli patent uyarınca yirmi yıllık bir koruma elde edebilecektir. İncelemesiz patentte ise, başvuru sahibi, araştırma raporu sonuçlarına göre inceleme talep etmeden doğrudan belge alım aşamasına geçebilecektir. Bu durumda incelemesiz patent uyarınca yedi yıllık bir koruma elde edilmiş olacaktır.
İncelemesiz patentin incelemeli patent dönüştürülebilmesi için başvuru tarihinden itibaren en geç yedi yıl içerisinde TPE’ye inceleme talebinin iletilmesi gerekmektedir. Bu talep başvuru sahibi veya üçüncü kişiler tarafından yapılabilmektedir. İnceleme talebinin başvuru tarihi itibari ile yedi yıllık süre içerisinde yapılmaması halinde koruma sona ermektedir.
Hayır, faydalı model başvurusunun TPE’ye yapılması sonrasında, başvuru şekli şartlara uygunluk kriterleri açısından TPE tarafından değerlendirilir. Sonrasında sicile kayıt edilerek başvuru numara ve geçerli tarih detayları ile başvuru sahibine iletilir. Faydalı Model Belgesi başvurularında tekniğin bilinen durumu hakkında araştırma raporu ve inceleme raporu düzenlenmemektedir. Bu nedenle, şekli şartlara uygunluk belgesinin TPE tarafından iletilmesi sonrasında başvuru sahibi 18 aylık yayın süresini bekleyebileceği gibi erken yayın talebinde de bulunabilmektedir. Yayın süresinin tamamlanması sonrasında belge kararı TPE tarafından başvuru sahibine bildirilmekte, resmi ücretlerin belirtilen süre içerisinde ödenmesi sonrasında belge TPE tarafından düzenlenerek başvuru sahibine iletilmektedir.
Araştırma ve inceleme raporlarının düzenlenmemesi nedeniyle faydalı model belgesinin alınması, 18 aylık yayın tarihi dışında, bir ila bir buçuk yıllık bir zamana yayılmaktadır.
Bir buluş için doğru koruma şeklinin seçilmesi başvuru sahibi açısından maddi ve manevi açılardan önemlidir. Bir patent başvurusu yapmak maliyetli ve uzun süreçli bir işlem olmakla birlikte patent ile korunması mümkün olmayacak bir buluş için fazla zaman ve para harcamak uygun olmayacaktır. Ankara Patentin uzman mühendisleri tarafından ön araştırma hizmeti ile buluşlar bir süzgeçten geçirilerek koruma türüne karar verilmesi için yönlendirme yapılmaktadır. Ayrıntılı bilgi için bize patent@ankarapatent.com.tr adresinden ulaşabilirsiniz
Patent ön araştırması;
Faydalı Model Belgesi de Patent ile aynı şekilde koruma sağlamaktadır. “Faydalı Model Belgesi daha az korur” gibi bir düşünce yanlıştır. 551 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine göre Faydalı Model Belgesi ile Patent aynı hakları sağlar. Ancak Faydalı Model Belgesinde “yenilik” kriteri aranmasına rağmen başvuru yapıldıktan sonra araştırma ve inceleme raporları düzenlenmemekte, yeni olmayan bir buluş için de Faydalı Model Belgesi alınabilmektedir. Böyle durumlarda söz konusu yeni olmayan buluşları içeren belgelere hükümsüzlük davası açıldığında verilen belge iptal edilebilmektedir.
Bunun dışında Faydalı Model Belgesi ile Patent arasındaki bir diğer fark da koruma süreleridir. Patent 20 yıl, Faydalı Model Belgesi 10 yıl koruma sağlamaktadır.
Bir Faydalı Model Belgesi başvurusu ve belge alma süreci patente göre daha kısa sürmekte ve maliyeti de patente göre daha az olmaktadır. Ancak koruma süresi kısa olduğundan başvuru yapılacak buluşun nitelikleri yeterli ise bir Faydalı Model Belgesi başvurusu yerine patent başvurusu yapılması önerilmektedir.
Koruma, başvurunun TPE’ye sunulduğu tarihten başlamaktadır.
Bir buluşa konu ürünün, başvurusu yapılmadan satılmaya başlanması, doğabilecek hak kayıplarından ötürü önerilmemektedir. Başvuru yapıldıktan sonra buluş konusu ürün satılabilir.
Technowatch® hizmetinin Türkiye ayağı olan Patent Gözlem, patent ve faydalı model konusunda ulusal düzeyde yayınlanmış patent/faydalı model belgesi başvurularının izlenebilmesi amacıyla Ankara Patent’in müşteri odaklı hizmet anlayışı ile geliştirdiği bir ürünüdür.
Patent Gözlem hizmeti ile Türk Patent Enstitüsü’nce her ay yayınlanan patent bültenlerinde faaliyet alanınızla ilgili Türk ve Türkiye’de koruma talep eden tüm yabancı patent/faydalı model belgesi başvuruları ile Avrupa Patentini almış ve Türkiye’de de korunan Avrupa
Faaliyet alanınızda veya istediğiniz alanlarda tespit edilen tüm başvuruların ve Avrupa Patentlerinin özetlerinin de yer aldığı yayın sayfaları e-posta ile her ay bildirilmektedir.
Bu hizmetimiz sayesinde talep edilen tüm dallarda ulusal patent başvurularını izlemek ve patentle korunamayacağı düşünülen başvurulara görüş bildirmek veya itiraz etmek mümkün olmaktadır.
Ürün tanıtımları ve endüstriyel uygulamalar, patent veya faydalı model başvurusu yapıldıktan sonra serbesttir, başvurular belge alınıncaya kadar geçici bir koruma sağlar. Bu nedenle korunmak istenen bütün yeni buluşlar için patent veya faydalı model belgesi başvurusu yapılması önerilir.
Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde ikametgahı olan veya sınai veya ticari faaliyette bulunan gerçek veya tüzel kişiler veya Paris Sözleşmesi ve WTO -TRIPS anlaşmasına üye ülkelerin gerçek veya tüzel kişileri başvuru yapmak hakkına sahiptir.
Yukarıda açıklananlar dışında kalmasına rağmen, Türkiye Cumhuriyeti uyruğundaki kişilere kanunen veya fiilen patent ve/veya faydalı model belgesi koruması tanıyan devletlerin uyruğundaki gerçek veya tüzel kişiler de, karşılıklılık ilkesi uyarınca Türkiye'de patent ve/veya faydalı model belgesi korumasından yararlanır.
Patent bir ürünün üretimine ilişkin bir usul için alınmışsa, aynı nitelikleri taşıyan her ürün, patenti alınmış usule göre yapılmış sayılır. Usule tecavüz etmeksizin ürünü ürettiğini iddia eden davalı bunu ispat etmekle yükümlüdür.
Patent başvurusu yayınlandığı takdirde, başvuru sahibi, buluşa vaki tecavüzlerden dolayı hukuk davası açmaya yetkilidir. Tecavüz eden, başvurudan veya kapsamından haberdar edilmiş ise, başvurunun yayınlanmış olmasına bakılmaz. Tecavüz edenin kötü niyetli olduğuna mahkeme tarafından hükmolunursa, yayından önce de tecavüzün varlığı kabul edilir.
Patent başvurusu, yalnız bir tek buluşu veya genel nitelikte bir ana buluş fikri etrafında gerçekleştirilmiş olan ve birbirlerine bu ana buluş fikri ile bağlı birden çok buluşu içerir.
Bu özelliği içermeyen başvurular buluş bütünlüğü olmadığı gerekçesiyle başvurulara ayrılır.
Bölünmüş olan bir başvuruda, ilk başvuru konusunun kapsamı içinde kalmak kaydıyla, ayrılan her başvuru için başvuru tarihi, ilk başvurunun tarihidir. İlk başvuruda rüçhan hakkı talep edilmişse, ilk başvurun rüçhan hak veya hakları ayrılan her başvuruya da tanınır.
Bölünmüş başvuruyu yapan; başvuruyu yaptığı tarihte, tekniğin bilinen durumu ile ilgili araştırma yapılmasını TPE’den talep eder ve talep tarihinden itibaren üç ay içerisinde Ücret Tarifesinde belirtilen ücreti öder.
Başvuruyu yapan; bu madde hükmüne göre, tekniğin bilinen durumu ile ilgili araştırma yapılmasını talep etmezse veya ücretini ödemezse, başvuru geri alınmış sayılır.
Patent başvurusu veya patentin sahibi patent konusu buluşu mükemmelleştiren veya geliştiren ve asıl patentin konusu ile bütünlük içinde bulunan buluşların korunması için, ek patent başvurusunda bulunabilir.
Patent verilmesi kabul edilinceye kadar, patentin verilmesi kabul edilmese dahi, patent başvurusuna ek patent talepleri yapılabilir.
Tekniğin bilinen durumunun aşılması, ek patentler için uygulanmaz. Ek patentlerin rüçhan tarihi, başvuru tarihlerine göre belirlenir. Ek patentin süresi, asıl patentin süresi kadar olup, ek patentler için yıllık ücret ödenmez.
Milli Savunma çıkarları söz konusu olduğunda Milli Savunma Bakanlığı Patentin gizli olmasına karar verebilir. Bu durumda patent başvurusu ve patent gizli kabul edilir ve topluma açıklanmaz. Milli Savunma Bakanlığı, gizli tutma yükümlülüğüne uymak şartıyla, yapılan tüm başvuruları önceden incelemek yetkisine sahiptir.
Patent başvurusu 23.08.2006 tarihinden sonra yapıldıysa teşvik başvuru formu, taahhütname, şekli uygunluk belgesi ve onaylı imza sirküleri/nüfus kayıt örneği ile teşvik başvurusu yapılır.
TÜBİTAK Patent teşvik türleri TBF-1; TBF-2 ( geri ödemesiz) ve TBF-3 ( geri ödemeli) olarak üç ana gruptan oluşmaktadır.
TPE nezdinde yapılan bir patent başvurusu için aşağıdaki hallerin oluşması durumunda teşvik kesilir.
gibi durumlarda teşvik uygulaması durdurulur.
Evet yararlanabilir. TPE nezdinde yapılmış ve TÜBİTAK teşvik kapsamında onay almış ulusal patent başvurusuna konu buluş için yapılacak PCT veya Avrupa Patenti ( EP) başvurusu için TBF-2 teşvik başvurusu yapılabilir. PCT veya Avrupa Patenti ülke aşamalarında ise TBF-3 teşvik başvurusu yapılabilmektedir.
TÜBİTAK Patent Teşvikleri yıllık bazda belirlenmiş dönemlerden oluşmaktadır. Bir yıllık süre içerisinde tüzel kişiler en fazla yirmi, gerçek kişiler ise beş başvuru için patent başvurusu desteğinden yararlanabilmektedirler.
Evet, bu durumda yukarıda belirtilen belgelere vekil ile yapılan imzalı sözleşmenin eklenmesi gerekmektedir.
Teşvik başvurusunun bir vekil aracılığı ile yapılması halinde TBF-1 ve TBF-2 teşvik başvuruları teşvik tutarı olan 3000 TL’ye ek olarak, 450 TL tutarında vekille çalışma karşılığı, ek bir teşvik tutarı, başvuru sahibinin doğrudan hesabına aktarılmaktadır.
Evet engeller. Ancak bir buluşa patent verilmesini etkileyecek nitelikte olmakla birlikte, başvuru tarihinden önceki on iki ay içinde veya rüçhan hakkı talep edilmiş ise rüçhan hakkı tarihinden önceki on iki ay içinde açıklama yapılmış olması buluşa patent verilmesini etkilemez.
Hayır. Patent veya Faydalı Model Belgesi başvurularından doğan haklar başvurunun yapıldığı/geçerliliğin sağlandığı ülke ile sınırlıdır. Korumanın talep edildiği ülkelerde tek tek veya bölgesel veya uluslararası başvuru sistemleri uyarınca başvuru yapmak gerekmektedir.
Bir ülkeye ilk kez yapılan ve yalnız o ülkede koruma istenilen başvuru sistemidir. Bir başka ülkede yapılan bir başvuruya dayalı olarak rüçhan hakkı süresi olan on iki ay içinde rüçhan hakkı talep edilerek yapılan başvuru ulusal patent başvurusudur. Ulusal başvurular, başvuru yapılan ülkelerde birbirinden bağımsız olarak değerlendirilir ve başvuru ülkesinin ulusal yasalarına tabidir. Koruma sadece başvurunun yapıldığı ülke sınırları içinde geçerlidir.
Dünya Fikri Haklar Örgütü ( WIPO) ‘nün resmi web sitesinde ülkelerin ulusal uygulamaları derlenmiş ve aşağıda yer alan linkten ulaşıma açılmıştır.
Collection of Laws for Electronic Access http://www.wipo.int/clea/en/
Evet. Bir ülkede yapılan bir Faydalı Model Belgesi başvurusu kaynak gösterilerek ve on iki aylık rüçhan hakkı süresinde diğer bir ülkede patent başvurusu yapılabilir. Ayrıca yapılan bir patent başvurusu kaynak gösterilerek ve on iki aylık rüçhan hakkı süresinde diğer bir ülkede faydalı model başvurusu yapılabilir. Başvuru yapılan ülkenin mevzuatı uyarınca talep edilen kriterlerin yerine getirilmesi gerekmektedir.
1 Ocak 1995 tarihinden itibaren Türkiye’nin de üye olduğu, Patent İşbirliği Andlaşması’na (PCT) göre, Türkiye’ye başvuru yaparken veya başvuru yapıldıktan sonra on iki ay içinde, bir Uluslararası Patent Başvurusu yapmak mümkündür. Yapılan tek başvuru ve tek işlem ile andlaşmayı onaylayan üye ülkede koruma sağlanmaktadır. (Üye ülke sayısı 29 Ocak 2010 itibari ile 142) Uluslararası patent başvuru sistemi uluslararası ve ulusal olarak iki aşamadan oluşmaktadır. Uluslararası aşamanın sonlanması ile birlikte süreç, seçilecek ülkelere girişin yapıldığı ulusal aşama olarak devam etmektedir. Ülkelerin birbirinden bağımsız kararları neticesinde belge aşamasına kadar yerine getirilmesi gereken resmi işlemler ülkelerin ulusal mevzuatı uyarınca yerine getirilmektedir.
Türkiye, Avrupa Patenti Sözleşmesi’ne 1 Kasım 2000 tarihinden itibaren katılmıştır. Sözleşme tek bir başvuru ile Avrupa Patenti Sözleşmesine üye 36 ülke için patent alınmasını sağlamaktadır.
Avrupa Patenti Sözleşmesi, başvuru, araştırma, inceleme, belge verilmesi veya itiraz süreçlerinden oluşmaktadır. Avrupa Patenti düzenlendikten sonra, istenilen üye ülkelerde geçerlilik (EP validation) sağlanmakta ve her ülkenin ulusal yasalarına göre korunmaktadır.
Uluslararası patent bir başvuru sistemidir. Başvurunun yapıldığı yetkili Dünya Fikri Haklar Örgütü ( WIPO) nezdinde başvuru ve araştırma ve zorunlu olmayan ön inceleme talep aşamaları gerçekleştirilmekte, belge alım aşaması giriş yapılan üye ülkelerin resmi kurumları nezdinde karara bağlanmaktadır. Avrupa Patentinde ise başvuru aşamasından belge verilmesi aşamasına kadar tek yetkili kurum Avrupa Patent Ofisi’dir. Avrupa Patentinin verilmesi sonrasında ülkelerin ikinci bir inceleme ve değerlendirmesi olmaksızın Avrupa Patenti, ulusal resmi kurumların siciline kayıt ettirilerek koruma sağlanmaktadır.
Ulusal başvurular için hayır. Ancak uluslararası (PCT) veya bölgesel (EP, Avrasya, ARIPO, vb.) başvuru sistemlerinden faydalanılarak birden fazla ülkede başvuru yapılabilir.
Diğer ülkelere başvuru yapılması için, Türkiye’de yapılan, başvuru tarihinden itibaren başlayan ONİKİ AY lık zaman söz konusudur. Türkiye’deki başvuru tarihinden itibaren on iki ay içinde, Paris Sözleşmesi’ne üye diğer ülkelere de başvuru yapılması ve bu başvuru sırasında RÜÇHAN HAKKI (Priority) talep edilmesi halinde, Türkiye’deki başvuru tarihi ile diğer ülkelere yapılan başvuru tarihi arasında, üçüncü kişilerin aynı buluş için yapacakları başvurular ve alacakları patentler hükümsüz sayılacaktır.
Evet. Böyle bir durumda patent sahibinin yazılı olarak TPE’ye bu talebini iletmesi gerekmektedir. Vazgeçme, TPE siciline kayıt tarihi itibari ile hüküm doğurmaktadır.Patentten kısmen vazgeçilirse, istem veya istemlerin ayrı bir patentin konusunu teşkil etmesi ve vazgeçmenin patentin kapsamının genişletilmesine ilişkin olmaması şartıyla, vazgeçilmeyen istem veya istemler itibariyle patent geçerli kalır.
sebeplerinden birinin gerçekleşmesi ile sona erer.
Patent sahibi patentle korunan buluşu, patentin verildiğine ilişkin ilanın ilgili bültende yayınlandığı tarihten itibaren üç yıl içinde kullanmalıdır.
KHK Madde 97 uyarınca buluşun kullanımının kanıtlanması için gerekli belge, Ticaret veya Sanayi Odası veya Meslek Odaları veya Kuruluşları tarafından düzenlenir. Bu belge buluşun kullanıldığı işletmedeki üretimin incelenmesi sonucunda düzenlenir. Belgede patent konusu buluşun uygulandığı/kullanıldığı ve buluş konusu ürünün üretilerek satıldığı belirtilir.
Kullanım, buluş konusu ürünün Türkiye’ye ithal edilmesi şeklinde gerçekleşmekte ise, İthalat Belgesi kullanım belgesi olarak TPE’ye verilebilir.
KHK Madde 100 uyarınca buluşun kullanımına, belirtilen üç yıllık süre içinde geçerli ve patent sahibinin kontrolü ve iradesi dışındaki bir nedenle (örneğin ruhsatlandırma, standartlara uygunluk, teknik, ekonomik veya hukuki nedenler gibi) henüz başlanmamışsa ve bu durum bilgi ve belge ile TPE’ye iletilir ise, kullanım beyanı ile ilgili gereklilik yerine getirilmiş kabul edilir.
KHK Madde 98 uyarınca buluşun kullanılmakta olduğu bir kez belgelendikten sonra, aksi ispat edilmedikçe, patent konusu buluşun kullanıldığı kabul edilecektir. Dolayısıyla, patentin geçerli olduğu sürece kullanımın kanıtlanmasının bir kez yapılması yeterli olacaktır.
Hayır. İncelemeli patentin koruma süresi yirmi yıl, incelemesiz patentin koruma süresi yedi yıl ve Faydalı Model Belgesi koruma süresi on yıldır. Yıllar bazında resmi yıllık ücret ödemelerinin değişiklik gösterebilmesi ve mevcut uygulama gereğince, yıllık ücret ödemeleri her yıl vadesi içinde yapılmalıdır.
Patent sahibinin lisans verme teklifine yanıt veren lisans almak isteyen kişi ile anlaşma sağlanamaz ve Türk Patent Enstitüsü’nden istenecek arabuluculuk işlemleri sonuçlanmaz ise, görevli Mahkemeden zorunlu lisans verilmesi talep edilebilir.
Sözleşme lisansının olmaması, lisans verme teklifinin ve arabuluculuk işlemlerinin sonuçlanmaması aşamaları zorunlu lisans işlemlerinin istenilebilmesi için ön koşuldur.
Zorunlu lisans, lisans verilmesi teklifinde bulunulmamış bir patent için ve aşağıda belirtilen şartlardan birinin mevcudiyeti halinde verilebilir:
Patent sahibi, patentten doğan hakkını üçüncü kişilere devir edebilir. Belge alım aşaması öncesinde, Patent veya Faydalı Model Belgesi başvuru sahibi, başvurudan doğan haklarını üçüncü kişilere lisans verebilir veya devir edebilir. Lisans veya devir işlemlerinin hüküm doğurabilmesi için TPE nezdinde sicile kaydının yapılması gerekmektedir.
Hayır. Patent veya Faydalı Model Belgesi veya başvurusundan doğan hakların ulusal olması nedeni ile lisans veya devir işlemlerinin ilgili ülkenin ulusal resmi kurumunda da sicile kayıt ettirilmesi gerekmektedir.
